postheadericon Udział cytoplazmy w regulacji procesu różnicowania

Bardziej przekonujących dowodów wpływu cytoplazmy na aktywność genetyczną chromosomów dostarczają doświadczenia przeszczepiania chromosomów. Wśród komórek ślinianki muszki ochotki znajdują się komórki zróżnicowane – wydzielnicze i komórki nie zróżnicowane. Komórki wydzielnicze zawierają w swojej cytoplazmie ziarna, natomiast komórki nie zróżnicowane są jednorodne (nie zawierają ziaren). Chro-mosomy politeniczne (p. wyżej) komórek wydzielniczych mają zawsze pierścień Balbianiego w miejscu Y chromosomu. Chromosomy politeniczne komórek nie zróżnicowanych nie mają takiego pierścienia. Jeśli do komórki wydzielniczej przeszczepia się chromosom politeniczny po-chodzący z komórki nie zróżnicowanej, wtedy w przeszczepionym chro-mosomie powstaje pierścień Balbianiego w miejscu Y. W ten sposób wykazano, że cytoplazma wywiera wyraźny wpływ na przestrojenie aktywności genetycznej chromosomów.

Udział cytoplazmy w regulacji procesu różnicowania może przejawiać się także w kontrolowaniu procesu translacji. W wyniku transkrypcji powstaje w jądrze mRNA, który zazwyczaj ma krótki okres półtrwa- nia. Część mRNA ulega rozkładowi w jądrze, a tylko część przechodzi do cytoplazmy ulegając tam translacji. W przebiegu różnicowania istnieją zatem mechanizmy kontrolujące nie tylko ilość i jakość transkrybo- wanego mRNA, ale także jego transport do cytoplazmy, a w konsekwencji translację. Jednym z przejawów takiej kontroli jest wytwarzanie tzw. inioimosomów, tj. kompleksu mRNA-białko. Informosomy powstają np. w owocytach i istnieją przez szereg dni, po zapłodnieniu. Nie są rozkładane przez RNA-azę, ale nie mogą także brać udziału w translacji. Ich udział w translacji staje się możliwy po dysocjacji kompleksu mRNA-białko (ryc. 7).

Leave a Reply