postheadericon Rozwój ontogenetyczny

Prekursory komórek zdolnych do rozpoznania i reagowania na obce antygeny, czyli komórek immunologicznie kompetentnych, powstają w życiu płodowym prawdopodobnie w ścianie pęcherzyka żółtkowego. Kolejnymi miejscami ich pobytu są wątroba, a następnie szpik. Uważa się, że nabycie kompetencji immunologicznych przez te komórki związane jest z ich pobytem w jednym z dwóch narządów limfatycznych: grasicy lub kaletce Fabrycjusza. O ile grasica obecna jest u wszystkich kręgowców (wyjątek stanowią śluzice), o tyle kaletka Fabrycjusza, poznana dobrze u ptaków, nie występuje u ssaków. Doświadczenia przeprowadzone na ptakach wykazały, że usunięcie świeżo wyklutym pisklętom kaletki Fabrycjusza powoduje wybitne obniżenie zdolności rozwijających się ptaków do odpowiedzi immunologicznej typu humoralnego, czyli do produkcji przeciwciał. Nie obserwuje się u nich natomiast obniżenia zdolności do odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego. Wykazano również, że analogiczne usunięcie grasicy ptakom lub ssakom wywołuje efekt całkowicie odmienny. U tymektomizowanych tuż po urodzeniu zwierząt obserwuje się obniżenie lub całkowite zniesienie odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego, natomiast wpływ tyme- ktomii na odpowiedź humoralną jest nieznaczny. Liczne doświadczenia tego typu sugerują, że nabycie kompetencji immunologicznej przez limfocyty odpowiedzialne za odpowiedź typu komórkowego jest związane z ich okresowym pobytem w grasicy, natomiast przez limfocyty odpowiedzialne za produkcję przeciwciał z ich pobytem w kaletce Fabrycjusza. U ssaków nie udało się znaleźć narządu limfatycznego, który jednoznacznie można by było uznać za analog kaletki Fabrycjusza.

Aby podkreślić dominujący charakter grasicy i kaletki Fabrycjusza w układzie limfatycznym nazwano je centralnymi narządami limfatycz- nymi w przeciwieństwie do pozostałych narządów limfatycznych, zwanych obwodowymi. Charakter tkanki limfatycznej związanej u ssaków z przewodem pokarmowym (np. kępek Peyera) coraz bardziej wydaje się odpowiadać charakterowi obwodowych narządów limfatycznych, choć okresowo dopatrywano się w niej analogu kaletki Fabrycjusza.

Bezpośredni udział narządów centralnych w odpowiedzi immunologi-cznej jest bardzo słaby, co można częściowo tłumaczyć tym, że komórki tych narządów są trudno dostępne dla krążącego antygenu. Wydaje się również, że dojrzałych kompetentnych immunologicznie limfocytów jest w tych narządach niewiele, gdyż są one szybko wydalane na obwód. Wskaźnik mitotyczny w grasicy i kaletce Fabrycjusza jest bardzo wysoki i tak na przykład w grasicy mysiej powstaje dziennie około 10 8 komórek.

Leave a Reply