postheadericon Różnicowanie a wybiórcza czynność genomu

Ilość DNA wchodzącego w skład genomu komórkowego organizmów eukariotycznych przewyższa znacznie tę jego ilość, która jest niezbędnie potrzebna do kodowania wytwarzanego przez komórkę mRNA, a następnie białek. W skład diploidalnego jądra komórki ssaków wchodzi 6X X10’1S g DNA. Jest to 1000 razy więcej niż wynoszą potrzeby dla kodowania wszystkich białek komórki. Stan taki może być potwierdzony badaniami chromosomów politenicznych. W chromosomach tych stosunek genów czynnych (pufy) do nieczynnych (prążki chromomerów) jest zazwyczaj jak 1 : 9. Oznacza to, że w chromosomach politenicznych czynnych jest w każdej chwili około 10% genów. Podobne zjawisko występuje w jądrach komórek ssaków. W układach in vitro ilość syntetyzowanego RNA jest znacznie szybsza, gdy jako primera używa się wolnego DNA, niż w przypadku użycia DNA wchodzącego w skład chroma- tyny (związanego z białkami).

Również izolowane w optymalnych warunkach jądra tymocytów syn-tetyzują z określoną szybkością mRNA. Po zadziałaniu na takie jądra DNA-azą (enzymem rozkładającym DNA) daje się łatwo z nich usunąć około 80% DNA. Jest uderzającym faktem, że usunięcie tak dużej ilości DNA nie zmniejsza szybkości syntezy mRNA. Jeżeli jednak w specjalnych warunkach usunąć chociaż część z pozostałych 20% DNA, wówczas synteza mRNA ulega gwałtownemu obniżeniu. Doświadczenia te dowodzą, że ok. 80% DNA (zatem także genów) jąder komórek ssaków pozostaje w stanie zrepresowanym. Nieczynne geny zablokowane są białkami, wśród których główną rolę odgrywają białka zasadowe •- histony i protaminy. Dowodzą tego przede wszystkim doświadczenia przeprowadzone na tzw. chromosomach szczoteczkowych.

Leave a Reply