postheadericon Po zapłodnieniu

Opisana wyżej niejednorodność rozmieszczenia struktur cytoplazmy komórki jajowej znajduje swój odpowiednik w różnym rozmieszczeniu związków chemicznych, takich jak RNA, glikogen czy białka zawierające grupy SH. Niejednorodności takiej odpowiada również niejednorodność aktywności oddechowej różnych części cytoplazmy komórki jajowej, jak również niejednorodność rozmieszczenia ważnych dla metabolizmu enzymów.

Po zapłodnieniu (niekiedy tuż przed) zmienia się rozkład składników cytoplazmy komórki jajowej. Zmiany te najczęściej dotyczą zewnętrznej części owoplazmy (ektoplazmy). Niekiedy określone składniki zapłodnionej komórki jajowej układają się na kształt półksiężyca, który zawsze wykazuje charakterystyczne położenie w stosunku do innych części komórki. Zmiany występujące w cytoplazmie komórki jajowej tuż przed lub po jej zapłodnieniu zmieniają symetrię rozłożenia części składowych cytoplazmy. W ten sposób symetria promienista zmienia się w symetrię dwuboczną. Oznacza to, że części boczne rozwijającego się zarodka – lewa i prawa – powstają z odpowiednich – lewej i prawej – części przekroju cytoplazmy komórki jajowej, jeżeli przekrój taki przechodzi przez oba bieguny i najszerszą, prawie równoległą do równika, część półksiężyca. Z części cytoplazmy leżącej w pobliżu górnego bieguna rozwija się głowa płodu, a jego część ogonowa wywodzi się z cytoplazmy leżącej między dolnym biegunem a dolną krawędzią półksiężyca. Część grzbietowa zarodka wywodzi się z okolicy cytoplazmy komórki jajowej leżącej w najszerszej części półksiężyca, natomiast okolica cy- toplazmy leżąca w jego największej części przekształca się w część brzuszną. Porównanie dwubocznej symetrii cytoplazmy komórki jajowej (za-płodnionej) oraz takiej samej symetrii zarodka wykazuje, że określone okolice zarodka wywodzą się z określonych, zawsze tych samych, części cytoplazmy komórki jajowej. Stan taki nosi nazwę predeterminacji. Z zapłodnionej komórki jajowej powstają komórki potomne, z których każda oprócz tej samej ilości materiału genetycznego zawartego w jądrze zawiera cytoplazmę wywodzącą się z określonej okolicy cytoplazmy komórki jajowej. Może to odgrywać znaczną rolę w procesie różnicowania komórek leżących w różnych częściach zarodka.

Leave a Reply