postheadericon Po wykluciu się z jaja

Po wykluciu się z jaja sześcionożna larwa linieje, uwalniając po 2 dniach proto- nimfę, która wkrótce atakuje żywiciela. Może ona pobierać krew kilkakrotnie, następnie przeobraża się w deutonimfę (larwy i deutonimfy nie pobierają pożywienia). Samice pojawiają się, gdy protonimfa żywiła się jeden raz, a samce – gdy kilkakrotnie (stąd deficyt samców).

Znaczenie w medycynie. Atakuje ludzi w pomieszczeniach położonych w pobliżu miejsc gnieżdżenia się szczurów – głównie po przeprowadzeniu deratyzacji, gdy zabraknie właściwego żywiciela. Stanowi czasem plagę w laboratoryjnych hodowlach szczurów, myszy i chomików. Jego ukłucia są bolesne, powodują podrażnienia skóry i odczyny alergiczne. W miejscu ukłucia pozostaje krwawy ślad. W Polsce ataki tych roztoczy na ludzi były kilkakrotnie notowane (Grzywiński, Skierska, Żółtowski i wsp., Humiczewska i Rajski, Wegner i Zwierz). Może przenosić riketsje duru endemicznego i gorączki Q, a nawet pałeczki dżumy. Riketsje są przekazywane potomstwu transowarialnie. Podobne znaczenie ma Allodermanyssus sanguineus (Hirst, 1914), żyjący na myszach i szczurach m.in. w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej przenosi Rickettsia acari wywołującą ospę riketsjową (rickettsialpox).

Wykrywanie. Roztocza szczurzego poszukuje się przede wszystkim na szczurach i w ich gniazdach głównym jego żywicielem jest szczur wędrowny – Rattus norvegicus.

Zwalczanie. Ataki tych roztoczy na ludzi najczęściej obserwuje się po przepro-wadzeniu deratyzacji. Należy więc znaleźć i zlikwidować gniazdo szczura, stanowiące źródło inwazji roztoczy do mieszkania ściany, podłogi, meble itp. opryskać środkiem roztoczobójczym. Może to być np. preparat oparty na związku fosforoorganicznym.

Przy zmianach skórnych można stosować maści o działaniu przeciwzapalnym i łagodzące świąd, a w przypadku wystąpienia alergii – leki antyhistaminowe.

Dennanyssus gallinae (De Geer, 1778) – Ptaszyniec. Gat. typ.: Acarus gallinae De Geer, 1778

Występowanie. Szeroko rozprzestrzeniony na świecie znany w Polsce. Budowa i rozwój. Samiec długości 0,6 mm, samica – 0,75 mm. Ciało owalne, z tyłu wyraźnie rozszerzone, pokryte włoskami, płytka grzbietowa u dołu nie jest mocno zwężona. Ma 4 pary silnych nóg. Szczękoczułki w postaci szczypiec. Jest barwy białawej lub czerwonawej, w zależności od wypełnienia jelita krwią. Samica po posiłku z krwi składa jednorazowo 4-8 jaj. Rozwój, podobny do Ornithonyssus bacoti, trwa 7-10 dni.

Żywicielem tego pasożyta jest głównie ptactwo domowe, a także gołębie, wróble, szpaki. W przypadku głodu atakuje ssaki, w tym i człowieka. Złe warunki higieniczno-sanitarne w kurniku sprzyjają rozwojowi tych roztoczy.

Leave a Reply