postheadericon Efekt cytotoksyczny limfocyta

Zasadniczym elementem odpowiedzi typu komórkowego, w stosunku do obcych pod względem antygenowym komórek, jest efekt cytotoksyczny limfocyta. Efekt ten wymaga bezpośredniego i ścisłego kontaktu uczulo-nego limfocyta z komórką docelową, która to faza ma charakter swoisty. W fazie tej istotną rolę wydają się odgrywać wytworzone przez limfocyty wypustki plazmatyczne zwane uropodami. Drugim etapem tego procesu jest zniszczenie komórki docelowej i jest to prawdopodobnie proces niespecyficzny, a sam jego mechanizm nie jest do końca poznany. Czyn-niki podwyższające wewnątrzkomórkowy poziom cyklicznego AMP hamują, a czynniki podwyższające poziom cyklicznego GMP wzmagają cy-totoksyczny efekt limfocyta. Wydaje się, że jest to więc jeszcze jedno zjawisko, w którym pośredniczą cykliczne mononukleotydy. Ponieważ cytochalazyna B uszkadzająca mikrofibryle komórek hamuje efekt cyto-toksyczny, wydaje się, że pewne zjawiska opierające się na ich funkcji są dla tego efektu konieczne. Nie wiadomo, czy chodzi tu o niezbędną aktywność ruchową powierzchni limfocyta umożliwiającą mu odpowiednio ścisły kontakt z komórką docelową, czy jak sugerują inni – o przesuwanie się w kierunku miejsca kontaktu mikropęcherzyków,’ które miałyby uszkadzać komórkę docelową poprzez zawarte w nich substancje humoralne. Być może, obserwowanymi mikropęcherzykami są lizosomy. Za tą ostatnią hipotezą przemawiałby fakt, że inhibitory enzymów lizo- śomalnych i stabilizatory błon lizosomalnych hamują efekt cytotoksyczny, a także obserwacje donoszące o obecności drobnych pęcherzykowa- tych tworów w miejscu interakcji. W tym miejscu nie zawsze też daje się prześledzić ciągłość błon między obydwoma komórkami. Już po okresie 20 minut od początku kontaktu obydwu komórek obserwuje się postępujący wzrost przepuszczalności błony komórkowej komórki docelowej i następnie wyraźne jej uszkodzenie. Jeden limfocyt może zniszczyć wiele komórek docelowych. Efekt cytotoksyczny mogą wywoływać limfocyty również całkowicie niespecyficznie, np. pod wpływem pewnych substancji mitogennych, takich jak fitohemaglutynina.

Za opisany efekt cytotoksyczny odpowiedzialne są limfocyty T. Nie są one jednak jedynymi komórkami zdolnymi do wywołania tego efektu w reakcjach immunologicznych (patrz dalej), a z kolei efekt cytotoksyczny limfocytów T nie jest, jak wspomniano, jedyną ich formą oddziaływania w reakcji immunologicznej typu komórkowego.

Leave a Reply