postheadericon Chromosomy pciateniczne

U niektórych gatunków owadów (np. muszka ochotka – Chkonomus telans) w interfazalnych komórkach ślinianek i jelita występują olbrzymie chromosomy politeniczne (p. także rozdz. IV).

Porównywanie budowy chromosomów politenicznych wykazuje, że niekiedy ciemne prążki pęcznieją i przybierają postać pufów zwanych także pierścieniami Balbianiego. W obrębie pufów dokonuje się synteza 40-50S RNA zawierającego około 20 000 par nukleotydów. Ten ciężki RNA jest prawdopodobnie policystronowym mRNA zawierającym kilka identycznych lub różnych mRNA. Ten oraz inne fakty dowodzą, że prążki ciemne są zrepresowanymi genami, a pierścienie Balbianiego są genami aktywnymi.

W komórkach podlegających różnicowaniu pierścienie Balbianiego występują zawsze w tych samych miejscach chromosomu. Jeśli chromo-som politeniczny, mający w określonych miejscach pufy, zostaje prze-szczepiony do zróżnicowanej komórki jajowej, wówczas następuje zmiana umiejscowienia pufów. Udział genów w procesie różnicowania manifestuje się również wpływem hormonu owadów, tzw. ekdysonu. Ekdyson przyspiesza procesy różnicowania komórek. Wstrzyknięcie takiego hor-monu larwom określonych gatunków owadów przyspiesza wylinkę (róż-nicowanie), doprowadzając przedtem jednak do wystąpienia pierścieni Balbianiego w stałych, charakterystycznych dla tego procesu prążkach chromosomów.

Leave a Reply